AKTUELT

I ein kronikk i Dagsavisen peikar Per Kvernmark på ein del absurditetar som jernbanepolitikken i Noreg ber preg av: "Det vert ikkje investert der potensialet er: I utviklinga av eit nasjonalt høgfartsnett for flymarknaden, langdistanse biltrafikk og godstog som møter veggen på bratte, svingete enkeltspor."

I ein leiarartikkel 30.4.22 kom Aftenposten med støtte til raske tog mellom Oslo og Stockholm, men oversåg det store trafikkpotensialet til moderne baner på innanlandske samband. Leiarane i dei fem lyntogfora var raskt ute med å påpeike dette, og fekk i dag publisert ein kommentar i Aftenposten.

Norsk Bane AS har i det siste sendt fleire notat til Transport- og kommunikasjonskomitéen på Stortinget og til Samferdsledepartementet. I desse notata forklarer vi kvifor det hastar å nytte stillstanden i byggjearbeidet i det kritiske kvikkleireområdet i Moss til å greie ut alternative traséar. Det har Bane NOR faktisk aldri gjort. Norsk Bane AS har derimot gjennomført omfattande granskingar. Vi kan dokumentere at ein alternativ trasé vil kunne spare tosifra milliardsummar og opne for raskare realisering enn om ein skulle følgje planen til Bane NOR.

«Hva ønsker vi oss av Nord-Norgebanen? Og hva skal til?» var tema for Jørg Westermann sin presentasjon på eit ope møte i Tromsø 25. april i regi av Besteforeldrenes klimaaksjon. Om lag 40 frammøtte lytta interessert til både presentasjonen frå Norsk Bane AS og til innlegget frå fylkesråd for samferdsel i Troms og Finnmark fylkeskommune og leder av Arktisk jernbaneforum, Agnete Masternes Hanssen.

Besteforeldrenes klimaaksjon har laga eit oppslag om kor viktig det er å ta i bruk energieffektive transportformer som moderne jernbane. Det er ikkje tilstrekkeleg å erstatte bensin- og dieseldrivne bilar og fly med elektriske variantar. Til det har vi rett og slett ikkje nok fornybar energi.

I ein kronikk i Nationen 19.2.22 rettar Besteforeldrenes klimaaksjon ein takk til leiaren i Transport- og kommunikasjonskomitéen på Stortinget, Erling Sande, for å ha teke opp det paradoksale og uforståelege i å byggje firefelts motorvegar for hundrevis av milliardar.

På dagen 10 år etter publiseringa av Jernbaneverket si høgfartsutgreiing kjem ein lengre og tankevekkjande artikkel på trykk i Agenda Magasin, skriven av Ingeborg Eliassen.

Bane NOR har fått nye økonomiske rammer og skal frå 1.1.2022 sjølv bere risikoen for eventuelle kostnadssprekkar i baneprosjekta sine. Det reiser ei rekkje spørsmål, til dømes om konsekvensane for natur, miljø og kulturarv eller det framtidige togtilbodet, når eit prosjekt viser seg å bli dyrare enn kalkulert og Bane NOR skal byrje å «spare». Men dei nye økonomiske rammene vil òg kunne ha positive konsekvensar.

Det er uhyre viktig at myndighetene ikke overlater til tilfeldighetene hvordan den nye KVU-en for Nord-Norgebanen utformes. Derfor anbefaler vi ordfører Gunnar Wilhelmsen å kreve at den tar utgangspunkt i konseptet «høyhastighetsbane i et flerbrukskonsept», alliert med landets lyntogfora, skriver Synnøve des Bouvrie på vegne av Besteforeldrenes klimaaksjon, lokallag Arktis, Tromsø og omegn, i et brev til Tromsø-ordfører Gunnar Wilhelmsen. Brevet er publisert på "Nordnorsk debatt".

Det er på høy tid at Norge kommer på banen - høyhastighetsbanen. Det skriver de de fem lederne i Lyntogfora, Beate Marie Dahl Eide, Eirik Faret Sakariassen, Thor Håkon Bakke, Tore Johan Øvstebø og Jon Halvor Midtmageli, og sekretær Thor W. Bjørlo, i en kronikk i Dagsavisen.

I ein kronikk i Fredrikstad Blad kjem Jørg Westermann, dagleg leiar i Norsk Bane AS, med fleire framlegg til presserande oppgåver for statsråd Jon-Ivar Nygård.

I eit brev til statsråd Nygård oppmodar Besteforeldrenes Klimaaksjon, lokallag Arktis - Tromsø og omegn, den nye regjeringa til grunnleggjande endringar i konseptvalutgreiinga for Nord-Norgebanen. Eit sentralt poeng er at Nord-Norgebanen bør bli ein del av eit nasjonalt og skandinavisk høgfarts-banenett.

SV leverte veldig klare og godt begrunnede forslag om høyhastighetsbaner til behandlingen av statsbudsjettet for 2021 og til Nasjonal transportplan (NTP) 2022 – 2033. Rødt og MDG, som ikke hadde representanter i Transport- og kommunikasjonskomiteen i forrige periode, støttet også forslaget fra SV under avstemningen i Stortinget om NTP 2022 – 2033. Alle disse tre partiene har dessuten klare formuleringer om høyhastighetsbaner i sine partiprogram for 2022 – 2025. Det er derfor store muligheter for viktige positive vedtak om høyhastighetsbaner i forhandlingene om statsbudsjettet for 2022.

Une Bastholm i MDG fikk under utspørring i NRK 23.08.21 spørsmål om hvorfor MDG gikk inn for Nord-Norgebanen og høyhastighetsbaner når det ifølge utredninger på statlig hold vil ta flere tiår før klimagassutslipp under bygging er kompensert av utslippsreduksjoner i driftsfasen. Hva svarte Bastholm, og hva kunne hun ellers ha sagt?

"Selv om alle biler hadde vært elektriske, er jernbanen likevel langt mer klimavennlig." Slik opnar ein kronikk av konsernsjefen i Bane NOR, Gorm Frimandslund, om jernbanen sine systemfordelar i høve til andre transportalternativ.

På ei eiga nettsida kjem Natur og Ungdom med sterk kritikk av ny Nasjonal Transportplan. Dei skriv at planen sender oss i feil retning, og at vi må byggje eit nett av høgfartsbaner over heile Noreg.

Seks ordførarar frå Senterpartiet skriv i ein kronikk i Nationen om korleis eit nasjonalt nett av høgfartsbaner vil motverke sentraliseringa og samstundes vil gje store positive vinstar for klima, miljø og økonomi. Dei skriv:

«I Klassekampen 10.5.21 gjekk Ragnar Nordgreen til åtak på kronikken til Eirik Sakariassen 20.4. om høgfartsbaner i Noreg. Men innlegget er bygd på sviktande grunnlag: Nordgreen framstiller det som om Deutsche Bahn International (DBI) i 2013 tok avstand frå utgreiingane dei hadde levert til Norsk Bane AS i åra før. Det er feil.» Det skriv kommunikasjonssjef Thor W. Bjørlo i eit tilsvar, og held fram:

I en kronikk i Avisa Nordland og i Nordlys skriver Thor W. Bjørlo: "Det er ingen grunn til å «stå med lua i handa» når det gjelder Nord-Norgebanen. Selv den omdiskuterte utredningen fra Jernbanedirektoratet viser flere ganger så høy klimaeffekt som for InterCity på Østlandet og omtrent samme samfunnsøkonomiske nytte. Og effektene av Nord-Norgebanen vil kunne mangedobles ved andre premisser for planarbeidet."

Dagleg leiar i Norsk Bane AS, Jørg Westermann, skriv i ein kronikk i avisa Fremover og på Nordnorsk debatt: I det siste har det kome opp nokre framlegg om å byggje Nord-Norgebanen på påler. Slik vi ser det, vil dette ikkje vere noka generell løysing. Mest tenleg synest ein kombinasjon av tunnelar, bruer og bakkenære strekningar. Somme stader kan det likevel vere mest gunstig med ei bru, sjølv om det teknisk skulle vere mogeleg å byggje banen på bakken.

"Eit av SVs store prosjekt for tiåra som ligg føre oss, er å sikra eit rettferdig grønt skifte gjennom at staten brukar alle sine musklar for å rusta Noreg for ei framtid med mindre ulikskap og kutt i utslepp. Me skal kutta, byggja og dela – kutta utsleppa, byggja landet, dela goda. I mine auge svarar lyntog godt på alle tre punkta." Dette skriv Eirik Faret Sakariassen i en kronikk i Klassekampen 20.04.2021. Han er leiar av Lyntogforum i Rogaland og for tida møtande vararepresentant på Stortinget.